X
تبلیغات
تازه های روانشناسی - روانشناسی معماری
 روانشناسی معماری

روانشناسی معماری

معماری ایرانی نشانه های خاصی  داشت ، خصوصاً معماری ساختمانهای مسکونی بستگی داشت که این خانه در کدام شهر قرار داشته باشد ، زیرا معماری هر شهری با توجه به آب و هوای آن منطقه تعین می شد ، بهمین دلیل هم بنا ها در بعضی جهات کاملاً متفاوت بودند ، ولی آنچه که در معماری خانه های مسکونی خیلی به آن توجه می شد  حفظ حریم خصوصی بود در تمام مناطق ایران خانه ها طوری ساخته می شد که زندگی خصوصی کاملاً خصوصی بماند . حتی خانه های کوچکتری هم که فاقد بیرونی و اندرونی بودند جلوی درشان یک پرده آویزان بود که تازه اگر شخص در کوچه را باز می کرد افراد خانه از دید غریبه ها مخفی بماندند .

راستی از آن معماری سنتی چیزی دیگر مانده است ؟

 آیا معماری امروز توجهی به حریم خصوصی دارد ؟

در آیارتمانهای جدید هیچ نشانه ای از معماری سنتی ایرانی دیده نمی شود و حتی محلی را که  قبلاً حال می نامیدند وتا حدودی حریم خصوصی ایجاد می کرد هم حذف شده است . با ورود به آپارتمان غریبه یا خودی  یکدفعه وارد نشیمن می شوند ، اکثر پنجره های ساختمان درست روبروی اطاقهای ساختمان مقابل هستند در حقیقت جایی برای حریم خصوصی نمی ماند . با اینکه سالیان زیادی است که ساکنین شهر های بزرگ آپارتمان نشین شده اند ولی هنوز هم اکثراً رفتارشان به آپارتمان نشینها نمی خورد . مثلاً داشتن بالکن یا تراس در اروپا یک امتیاز بزرگ است مردم با شروع بهار بهترین گلها را برای بالکن های آپارتمان خودشان می خرند و با شروع تابستان سعی می کنند با توجه به بودجه ای که دارند زیباترین میزو صندلی را برای بالکن تهیه کنند تا ساعات خوشی را در بالکن در هوای آزاد بگذرانند . اما ما ایرانی ها که همیشه عادت به حیاط داشتیم حتی اگر 100 متر بود یک تخت در آنجا می گذاشتیم و هر روز تابستانی آنجا را آب و جارو می کردیم  ، بالکن را بعنوان انباری استفاده می کنیم وبرای اینکه از دید خانه های مقابل محفوظ بمانیم  با پرده ای که بمرور زمان سیاه وبدفرم می شود آنرا می پوشانیم، واضح است که  بخوبی  کمبود زیرزمینها را احساس می کنیم آنجایی که محلی برای همه یادگار های کودکی بود ، ولی حالا در بالکن کوچک جمع آوری خاطرات گذشته هم اصلاً زیبایی قدیم را نداردو تازه از بیرون منظره بسیار زشتی هم بوجود می آورد  .

راستی چرا نمی شود با توجه به معماری ایرانی آپارتمان ساخت ؟ مطمناً نمی شود مساحت کم سرزمین ایران را بهانه کرد ،زیرا  در کشور آلمان که 4/1 خاک کشور ما را دارد  آپارتمانها به این  نزدیکی بهم ساخته نمی شوند ، ضمناً با جمعیتی بیش از جمعیت کشور ما  فضای سبزبیشتری هم دارند.

برای اینکه انسانها در چهار دیواری خودشان احساس آرامش کنند روانشناسان سعی می کنند مهندسین ساختمان و نقشه ساختمان را روان درمانی کنند . راستی چه زمانی خانه ها و اتاقها خوب هستند؟ این سئوال بنظر ساده می آید ، ولی در واقع جواب دادن به آن ساده نیست ، البته این سئوال را باید از یک آرشیتکت بپرسیم . آدم فکر می کند که او حتماً باید بداند ، اما چرا همه جا مکانهایی یافت می شود که انسانها در آن احساس آرامش نمی کنند؟

آقای گونتر هرتل مدیر انستیتو روانشناسی معماری می گوید : " این عدم راحتی تنها تقصیر آرشیتکت نیست ، بلکه بعلت اینستکه آنها بیشتر به تئوری های معماری توجه می کنند تا نیازهای ساکنین آینده خانه ها ، ولی بعضی مواقع خود مالکین خانه ها هم نمی دانند که واقعاً نیازهای آنهاها چیست ؟ "  بهمین دلیل انستیتو روانشناسی معماری در آلمان طی سمینارهایی  اطلاعات و آموزش لازم را به کسانی می دهند که قصد ساخت خانه مسکونی دارند .

 متخصصین روانشناسی معماری معتقدند :  تنوع طرحها و امکانات جدید ساختمانی باعث می شود که بسیاری از افراد پیش از بودجه در نظر گرفته شده خود خرج کنند و علتش هم اینستکه طرح بزرگی را در نظر می گیرند و توجه آنها بیشتر به پرستیژ است و کمتر به نیازهای خودشان فکر می کنند . در حالیکه یک نقشه خوب باعث صرفه جویی وساخت یک ساختمان بر اساس نیازهای مشتری می شود .
امروز ساختمانها به دلایل مختلفی مورد استفاده قرار می گیرند و ضمناً فرم زندگی انسانها هم متفاوت می باشد و هر فردی در طول عمرش مدل زندگی خود را تغییر می دهد . خانم آنجی فلاد  روانشناس ساختمان می گوید : " قبلاً نقشه های ساختمانی شامل اطاق خواب ، اطاق بچه و اطاق نشیمن یا پذیرایی بود در حالیکه امروزه ساختمانها را طوری طراحی می کنند که ساکنین بنا به میل خود نحوه استفاده از اطاقها را تعین می کنند و این به معنی آن است که همه اطاقها باید اندازه های مشابه داشته باشند و آن حداقل 12 متر مربع می باشد که اگر 16 متر مربع باشد خیلی بهتر خواهد بود .

ساختمانی برای آسایش شما
امروز مدلهای آشپزخانه ها نشان می دهد که چقدر ساختمانها تغییر کرده اند ، مدتها آشپزخانه های کوچک خیلی مورد توجه بود یعنی بالاترین استفاده از کوچکترین محل ، اما این طرح یک بدی داشت زیرا آشپزخانه از غذاخوری و نشیمن کاملاً مجزا بود . بعدها یک ارتباط کوچک بین این دومحل در نظر گرقته می شد ، ولی در حال حاضر طرحهای جدید ساختمانی بنا به درخواست مالکین دیگر دیواری بین آشپزخانه و غذا خوری پیش بینی نمی شود و این دومحل تقریباً دنبال یکدیگر یا با یک راهرو پهن با هم ارتباط دارند . در حقیقت پختن و خوردن بهم وصل شده است .

به تازگی یکی از علما آشپزخانه های باز را مورد انتقاد قرار داده بودند که با سخره بعضی از افراد مواجه شد . ولی اگر کمی منصف باشیم متوجه می شویم که واقعاً آشپزخانه باز برای همه خانواده ها مناسب نیست .مثلاً خانمی که همیشه چادر بسر می کند اگر در خانه مهمانی داشته باشد باید با چادر آشپزی کند یعنی حتی در آشپزخانه هم آزادی لازم را ندارد و مسلماً آشپزی با چادر کار بسیار مشکل وخطرناکی است .

  راه حل اینستکه  طراحان ساختمان در ایران باید با توجه به فرهنگ و سنت آیرانی ساختمانها را طراحی کنند و واقعیت اینستکه  در این مورد هم تقلید از طرحهای خارجی بدرد ما ایرانی ها نمی خورد.

معماری ساختمانهای اداری

در ساختمانهای اداری باید تا حد ممکن در مساحت صرفه جویی شود ولی دفاتر باید موثر و کاملاً قابل استفاده باشند . در ساختمانهای اداری برعکس ساختمانهای مسکونی  دفاتر کاری و محلهای عمومی حداکثر مساحت ساختمان را تشکیل می دهند .  البته هدف از این ایده سازمانهایی هستند که اکثر پرسنل آنها در خارج از دفاتر مشغول بکار هستند ، بهمین دلیل این کارمندان لزوماً نباید میز تحریر ثابتی داشته باشند . در سیستمهای جدید اداری پرسنلی که اکثر ساعات کار را در خارج از ساختمان اداری کار می کنند ، باکس چرخداری دارند که وسایل شخصی خود را در آن قرارمی دهند ، ووقتی این کارمندان وارد ساختمان می شوند باید خودشان را بسیستم الکترونیک معرفی  کنند ، سپس از طریق کامپیوتر مرکزی برای ساعاتی که در ساختمان اداری کار دارند بسوی یک میز تحریر راهنمایی می شوند کارمند می تواند باکس شخصی خود را تا محل میزتحریر هل دهد . با این روش کارفرمایان مقدار زیادی در مساحت و مخارج صرفه جویی می کنند .

آقایRiklef Rambow      که روانشناس و استاد تئوری معماری و بنیانگذار انیستیتو روانشناسی و طرح ومعماری و تحقیقات روانشناسی محیط زیست و مشاوره می باشد معتقد است :
“ انسانها حتی اگر مدت کوتاهی هم در محل کارشان باشند مایلند در محل معینی کار کنند و آنجا را بنا به میل خود تزئین کنند ، مثلاً با گیاهان داخل ساختمانی و عکس و پوستر و چیز های خصوصی دیگر بنا به نظر آقای ریکلف رامیو نداشتن محل دائمی برای کارمند ممکن است در ابتداء از نظر اقتصادی به نفع کار فرما باشد ولی این مسئله معایبی هم دارد و آن اینستکه در صورتیکه کارمند احساس تعلق به سازمان نکند میزان بهروری او کاهش می یابد و این در دراز مدت آن نفع اقتصادی اولیه کارفرما را از بین می برد."   متخصصین روانشناسی معماری معتقدند : " پرسنل و حتی مراجع کنندگان باید در ساختمانهای اداری و محل های عمومی  احساس تعلق کنند تا کمتر موجب نابودی محیط زیست شوند .

 

|+| نوشته شده توسط زهرا خبازبهشتی در چهارشنبه 1390/05/19  |
 
 
بالا